Anlaşmalı Boşanmanın Şartları Nelerdir?

Türk Medeni Kanunu m.166/3 uyarınca anlaşmalı boşanma kararı verilebilmesi için belirli koşulların bir arada gerçekleşmesi gerekmektedir.

ŞART / 01

En Az Bir Yıllık Evlilik

Evlilik birliğinin en az bir yıl sürmüş olması gerekir.

ŞART / 02

Ortak Boşanma İradesi

Eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin açtığı davayı kabul etmesi gerekir.

ŞART / 03

Hâkimin Tarafları Dinlemesi

Hâkim, eşleri bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir.

ŞART / 04

Düzenlemenin Uygun Bulunması

Boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumuna ilişkin anlaşma hâkim tarafından uygun bulunmalıdır.

Bir Yıllık Süre Nasıl Değerlendirilir?

Kanunda öngörülen bir yıllık sürenin başlangıcı evlenme tarihidir. Sürenin somut dosyada gerçekleşip gerçekleşmediği evlilik kaydı üzerinden değerlendirilir.

Bir yıllık süre koşulunun bulunmaması, diğer kanuni boşanma sebepleri kapsamında dava açılması olasılığını tek başına ortadan kaldırmaz. Ancak böyle bir dava anlaşmalı boşanmanın özel şartlarından farklı esaslara tabi olur.

Tarafların anlaşması tek başına yeterli değildir.

Hâkim; boşanma iradesinin serbestçe açıklandığını ve düzenlemenin kanuni koşulları karşıladığını değerlendirmeden yalnızca protokolün imzalanmış olmasına dayanarak karar vermez.

Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nedir?

Boşanma protokolü, eşlerin boşanmanın sonuçlarına ilişkin mutabakatlarını yazılı biçimde ortaya koydukları belgedir.

Kanun, her somut olayda aynı başlıklardan oluşan tek tip bir protokol öngörmez. Bununla birlikte boşanmanın mali sonuçları ve varsa çocukların durumunun düzenlenmesi gerekir.

Protokolde Hangi Konular Bulunabilir?

  • Tarafların anlaşmalı boşanma konusundaki ortak iradesi.
  • Yoksulluk nafakası talebine ilişkin düzenlemeler.
  • Maddi ve manevi tazminat taleplerine ilişkin anlaşmalar.
  • Ortak çocukların velayetinin düzenlenmesi.
  • Çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin hükümler.
  • Çocukların bakım ve eğitim giderlerine katılım ile iştirak nafakası.
  • Tarafların ayrıca anlaşmayı seçtiği malvarlığı ve diğer ferî konular.
Protokolün Hukuki Önemi

Açık, Anlaşılabilir ve Tutarlı Hükümler

Özellikle nafakanın miktarı, ödeme zamanı, çocuklarla kişisel ilişki düzeni ve tazminat talepleri gibi konulardaki belirsizlikler, sonradan yeni uyuşmazlıklara yol açabilir.

Hâkim Protokolü Değiştirebilir mi?

Evet. Türk Medeni Kanunu m.166/3 uyarınca hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini dikkate alarak anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir.

Bu değişikliklerin taraflarca da kabul edilmesi hâlinde anlaşmalı boşanma kararı verilebilir.

Anlaşmalı Boşanmada Nafaka ve Tazminat

Anlaşmalı boşanma yalnızca evlilik birliğinin sona ermesi konusunda mutabakat sağlanmasından ibaret değildir. Boşanmanın mali sonuçlarının da değerlendirilmesi gerekir.

Yoksulluk Nafakası

Türk Medeni Kanunu m.175 kapsamında, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafın kanuni koşullarla yoksulluk nafakası istemesi mümkün olabilir.

Anlaşmalı boşanmada bu talebin bulunup bulunmadığı ve varsa ilgili düzenlemenin nasıl belirlendiği açıkça ele alınmalıdır.

Maddi ve Manevi Tazminat

Boşanma nedeniyle maddi ve manevi tazminat talepleri Türk Medeni Kanunu m.174 kapsamında düzenlenmektedir.

Tarafların tazminata ilişkin talepleri, bu taleplerden vazgeçmeye yönelik beyanları ve anlaşmanın kapsamı ileride doğabilecek uyuşmazlıklar bakımından önem taşıyabilir.

Mal Paylaşımı Protokolde Yer Almalı mı?

Mal rejiminin tasfiyesi ve boşanmanın doğrudan ferî sonuçları aynı hukuki konu değildir.

Taraflar uygun hukuki koşullarla malvarlığına ilişkin düzenlemeler yapabilir. Ancak mal paylaşımına yönelik hükümler, hakların kapsamı ve ilgili şekil şartları ayrıca incelenmelidir.

Protokolün kapsamı önemlidir.

Nafaka, tazminat ve malvarlığı haklarının tamamı aynı hukuki düzenlemeye tabi değildir. Kullanılan ifadeler, belirli taleplerin sonradan ileri sürülmesi bakımından önemli sonuçlar doğurabilir.

Anlaşmalı Boşanmada Velayet Nasıl Belirlenir?

Ortak çocukların bulunması hâlinde velayet, kişisel ilişki ve çocukların giderlerine ilişkin düzenlemeler önem taşır.

Eşlerin velayet konusundaki anlaşması, hâkimin değerlendirmesine tabidir. Çocuğun üstün yararı, velayet ve kişisel ilişki düzenlemelerinde temel ölçüt olarak dikkate alınır.

Çocukla Kişisel İlişki

Velayet kendisine bırakılmayan ebeveynin çocukla kişisel ilişkisinin düzenlenmesi gerekebilir.

Düzenlemenin uygulanabilir olması bakımından görüşme günleri, tatiller ve çocuğun yaşı gibi unsurlar somut koşullara göre ele alınabilir.

İştirak Nafakası

Çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılım, Türk Medeni Kanunu kapsamında ayrı bir değerlendirme konusudur.

Ebeveynlerin anlaşması, çocuğun korunması gereken menfaatlerini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Çocuğun üstün yararı önceliklidir.

Hâkim, tarafların çocuk hakkında kabul ettiği düzenlemeyi uygun bulmadığında değişiklik önerebilir. Anlaşmalı boşanma kararı için tarafların bu değişiklikleri de kabul etmesi gerekir.

Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Anlaşmalı boşanma davasının açılması ve yürütülmesi, aile hukukuna ilişkin maddi hukuk kurallarıyla usul hükümlerinin birlikte uygulanmasını gerektirir.

01

Kanuni Şartların Değerlendirilmesi

Evlilik süresi, tarafların boşanma iradesi ve üzerinde anlaşılması gereken konular değerlendirilir.

02

Protokolün Düzenlenmesi

Boşanmanın mali sonuçları ve varsa çocukların durumuna ilişkin hükümler belirlenir.

03

Dava Dilekçesi ve Başvuru

Yetkili ve görevli mahkeme belirlenerek usulüne uygun dava açılır.

04

Duruşma ve Tarafların Dinlenmesi

Hâkim, tarafları bizzat dinleyerek iradelerini ve anlaşmanın uygunluğunu değerlendirir.

05

Mahkeme Kararı

Kanuni koşulların karşılanması hâlinde boşanmaya karar verilebilir.

06

Kesinleşme ve Kayıt İşlemleri

Kararın kesinleşmesi ve ilgili nüfus kaydı işlemleri ayrı aşamalardır.

Hangi Belgeler Gerekebilir?

Dava dilekçesi, tarafların üzerinde anlaştıkları düzenlemeyi gösteren protokol ve somut işlemin gerektirdiği diğer belgeler önem taşır.

Mahkemeye sunulacak belgeler ve usule ilişkin yükümlülükler, dosyanın niteliğine göre farklılaşabilir.

Anlaşmalı Boşanmada Hangi Mahkeme Görevlidir?

Boşanma davalarında görevli mahkeme kural olarak aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde ilgili kanuni düzenlemeler kapsamında asliye hukuk mahkemesi, aile mahkemesi sıfatıyla görev yapabilir.

Yetkili Mahkeme

Türk Medeni Kanunu’nun 168. maddesine göre boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.

Anlaşmalı boşanma davasında yetkiye ilişkin usul kuralları ve somut dosyanın koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.

Ankara’da anlaşmalı boşanma

Ankara’da açılacak bir boşanma davasında da mahkemenin görev ve yetkisi, tarafların durumuna ve uygulanabilir usul hükümlerine göre belirlenir.

Anlaşmalı Boşanmada Duruşmaya Gitmek Gerekir mi?

Türk Medeni Kanunu m.166/3, hâkimin tarafları bizzat dinlemesini öngörür. Hâkim, tarafların boşanma iradelerini serbestçe açıkladıklarına kanaat getirmelidir.

Bu nedenle yalnızca imzalı bir protokol sunulması, kişisel olarak dinlenme koşulunu kendiliğinden karşılamaz.

Anlaşmalı Boşanma Tek Celsede Biter mi?

Kanuni koşulların sağlandığı dosyalarda tek duruşmada karar verilmesi mümkün olabilir. Ancak her davanın tek celsede sonuçlanacağına ilişkin bir garanti bulunmaz.

Duruşma takvimi, belgelerdeki eksiklikler, anlaşmanın kapsamı veya hâkimin gerekli gördüğü işlemler süreci etkileyebilir.

Boşanma Kararı Ne Zaman Kesinleşir?

Mahkemenin duruşmada boşanmaya karar vermesi ile kararın hukuken kesinleşmesi aynı aşama değildir.

Kararın usulüne uygun tebliği, kanun yolu süreleri ve uygulanabilir diğer usul kuralları kesinleşme bakımından önem taşır.

Kesinleşme Sonrası Nüfus Kaydı

Boşanma kararının kesinleşmesinden sonra ilgili nüfus kayıtlarına işlenmesine ilişkin süreç yürütülür.

Kararın verildiği gün ile medeni hâlin nüfus kayıtlarında güncellendiği tarih farklı olabilir.

Anlaşmalı Boşanma ve Çekişmeli Boşanma Arasındaki Fark

Anlaşmalı boşanma ile çekişmeli boşanma, boşanma talebinin değerlendirilmesi açısından farklı özellikler taşır.

Konu Anlaşmalı Boşanma Çekişmeli Boşanma
Evlilik süresi TMK 166/3 için en az bir yıl. Aynı genel bir yıllık şart aranmaz.
Tarafların iradesi Boşanma ve gerekli sonuçlarda anlaşma. Boşanma sebebi veya sonuçlarında uyuşmazlık bulunabilir.
İspat ve inceleme Kanundaki özel anlaşma koşulları incelenir. İddia ve savunmalara göre delillerin değerlendirilmesi gerekebilir.
Dava süresi Daha kısa sonuçlanması mümkün olabilir. Uyuşmazlığın niteliğine göre uzayabilir.
Çocuklara ilişkin konular Anlaşma hâkim tarafından uygun bulunmalıdır. Çocuğun üstün yararı esas alınarak değerlendirilir.

Anlaşmalı boşanma koşullarının sağlanamaması hâlinde davanın bundan sonraki usulî durumu somut dosyaya ve tarafların beyanlarına göre belirlenir.

Anlaşmalı Boşanmada Dikkat Edilmesi Gerekenler

Anlaşmalı boşanma iradesinin bulunması, tüm hukuki sonuçların kendiliğinden açık ve tartışmasız olduğu anlamına gelmez.

Protokolde Belirsiz İfadeler

Nafaka, tazminat veya çocukla kişisel ilişki gibi başlıklarda belirsiz ifadeler, uygulamada yorum sorunları doğurabilir.

Malvarlığı Haklarının Karıştırılması

Mal rejiminin tasfiyesi, ziynet alacakları ve boşanmanın doğrudan mali sonuçları farklı hukuki değerlendirmeler gerektirebilir.

Çocuklara İlişkin Düzenlemenin Eksikliği

Çocuğun velayeti, kişisel ilişki ve giderlere katılım konularının somut şartlara uygun biçimde ele alınması önem taşır.

Kararın Hemen Kesinleştiğinin Sanılması

Duruşmada boşanma kararı verilmesi, kararın aynı anda kesinleştiği anlamına gelmez. Kanun yolu ve kesinleşme süreçleri ayrıca dikkate alınmalıdır.

Protokol dikkatle değerlendirilmelidir.

Taraflarca imzalanan metin, yalnızca boşanma iradesini değil, çeşitli hak ve yükümlülükleri de etkileyebilir. Bu nedenle her hükmün hukuki sonucu önemlidir.

Anlaşmalı Boşanmaya İlişkin Resmî Kaynaklar

Anlaşmalı boşanma konusunda temel düzenlemeler Türk Medeni Kanunu ve ilgili usul mevzuatında yer almaktadır.

  • TMK m.166/3: Anlaşmalı boşanmanın temel şartları.
  • TMK m.168: Boşanma davalarında yetki.
  • TMK m.174–175: Boşanmanın mali sonuçları kapsamında tazminat ve yoksulluk nafakası.
  • TMK m.182: Çocukların durumuna ilişkin hususlar.
  • 6100 sayılı HMK: Yargılama ve kanun yolu hükümleri.

Güncel mevzuat için Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi incelenebilir.

Anlaşmalı boşanma hakkında ilgili yargısal değerlendirmelere Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Sistemi üzerinden de ulaşılabilir.